มโหรีเขมร
วงป้าพลอย หมู่บ้านสะเดา ตำบลสะเดา จังหวัดบุรีรัมย์

“มโหรีเขมร” เป็นวงดนตรีพื้นบ้านแถวอิสานใต้คำว่า “มโหรีเขมร” เป็นชื่อเรียกที่เรียกกันมานาน “มโหรีเขมร” ที่มีชื่อเสียงวงหนึ่ง คือ วงป้าพลอย อยู่ที่หมู่บ้านสะเดา ตำบลสะเดา อำเภอพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์

อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์

หมู่บ้านสะเดาเป็นหมู่บ้านที่มีผู้คนอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานจากหลายๆ พื้นที่ โดยเฉพาะมาจากอำเภอปราสาทจังหวัดสุรินทร์ ตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. ๒๔๗๐  จากนั้นก็ได้รับการประกาศให้เป็นหมู่บ้านในปี ๒๔๘๑

ผู้ริ่เริ่มก่อตั้งวงมโหรีเขมร วงป้าพลอย คือ นายเมา สมุธิราช ซึ่งเคยเป็นนักดนตรีในคณะละครของพระยาสุรินทร์ภักดี เจ้าเมืองสุรินทร์ ต่อมานายเมาได้อพยพครอบครัวไปอยู่ที่บ้านโคกตาเมียล อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์

อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์

นายเมา ฝึกสอนดนตรีให้ลูกๆ ทุกคน และตั้งชื่อวงดนตรีนี้ว่า “วงมโหรีเซร็ย” หมายถึง วงมโหรีผู้หญิง ชาวบ้านนิยม เรียกว่า “วงมโหรีตาเมา” หลังจากนายเมาเสียชีวิตแล้ว ลูกๆ ของนายเมาก็ได้ดำเนินการสืบทอดวงดนตรีต่อ โดยนายยนต์ ลูกชายคนโตเป็นหัวหน้าวงแทน

อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์

ต่อมานายยนต์ ย้ายครอบครัวไปอยู่ที่อื่น ลูกสาวนายเมา ๒  คน คือ นางพลอย และนางคำเรียบ เป็นผู้ดูแลสืบต่อมา ภายหลังชาวบ้านจึงนิยมเรียกว่า “วงมโหรีป้าพลอย ป้าคำเรียบ” จนถึงปัจจุบัน สมาชิกวงมโหรีเขมรวงป้าพลอย ประกอบด้วย

  • ๑.นางคำเรียบ สุทันรัมย์
  • ๒.นางพลอย ราชประโคน
  • ๓.นายไพรวง สุทันรัมย์ (หลานของนางคำเรียบ)
  • ๔.นายวริน สุทันรัมย์ (ลูกของนายไพรวง)
  • ๕.นายเจษฎา ชาวเมืองดี
  • ๖.นายพนมวัน พิกุล
  • ๗.นายเฉลิมชัย กระจายแก้ว
  • ๘.เด็กชายธวัชชัย ชุนกล้า
  • ๙.นายสุริยา แสวงทวี
  • ๑๐.นายยวน แบะสกุล
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์

เครื่องดนตรีและการประสมวง ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ๕ ชิ้น ได้แก่ จะเข้ กระจับปี่ ซอ กลอง และปี่สไลหรือปี่อ้อ ตามปกติวงมโหรีเขมรมักจะไม่ค่อยนำปีสไลมาร่วมวง เนื่องจากปี่สไลมีระดับเสียงสูง จึงมักใช้ปี่อ้อสลับกันไปตามประเภทของงานการแสดงหรือเล่นละคร

อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์
อานันท์ นาคคง บันทึกภาพเมื่อ 22 กันยายน 2541 #ไทยคิดส์

ปัจจุบัน “มโหรีเขมร” วงป้าพลอยยังคงมีการสืบทอดจากรุ่นลูกและรุ่นหลานของนายเมา สมุธิราช ที่มีความสามารถและมีใจรักในด้านดนตรีมโหรีเขมรอีกหลายคน และ “มโหรีเขมร”

ยังคงเป็นที่นิยมเป็นอย่างมากในสังคมวัฒนธรรมของประชาชนในแถบอีสานใต้
เก็บข้อมูลเมื่อวันที่ ๑๖ กรกฎาคม วันที่ ๑๑ สิงหาคม และวันที่ ๕ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๙
โดย สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดบุรีรัมย์   
ที่มา : มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม