ความเป็นมา

“เมืองเก่า” หมายถึง เมืองหรือบริเวณของเมืองที่มีลักษณะพิเศษเฉพาะแห่งสืบต่อมาแต่กาล
ก่อน หรือมีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมท้องถิ่น หรือมีลักษณะจําเพาะของสมัยหนึ่งใน
ประวัติศาสตร์มีคุณค่าทางศิลปะ โบราณคดีหรือประวัติศาสตร์เป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ําค่าของชาติ
และการรักษาคุณค่าและความหลากหลายทางวัฒนธรรมของเมืองเก่าไว้เอื้อต่อการพัฒนาให้เป็นแหล่ง
ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่มีความโดดเด่นของประเทศ สิ่งก่อสร้างและองค์ประกอบเมืองที่สะท้อนความ
เป็นเอกลักษณ์ของเมืองเก่ามีศักยภาพสูงในการส่งเสริมให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่น่าภาคภูมิใจของชุมชน แต่
อย่างไรก็ตามในพื้นที่เมืองเก่าปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านกายภาพและสังคมวัฒนธรรมอย่าง
รวดเร็ว ประกอบกับเมืองเก่ามักเป็นที่ตั้งของชุมชนขนาดใหญ่ มีการพัฒนาเมืองในรูปแบบต่าง ๆ จึงทําให้
เกิดการบุกรุกทําลายและทําให้เมืองเก่าเสื่อมคุณค่า

ดังนั้น รัฐบาลจึงให้ความสําคัญกับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า โดยกําหนดนโยบายการ
ดําเนินงานเป็นพิเศษเฉพาะพื้นที่ เป็นระเบียบสํานักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์
และเมืองเก่า พ.ศ. 2546 ให้คณะกรรมการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า มีอํานาจหน้าที่
ในการวางนโยบาย กําหนดพื้นที่และจัดทําแผนแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า โดยความเห็นชอบ
ของคณะรัฐมนตรีเพื่อให้เมืองเก่าเป็นแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดความเจริญรุ่งเรืองทางด้าน
ศิลปวัฒนธรรมของชาติตลอดไป โดยให้สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
(สผ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทําหน้าที่เป็นสํานักงานเลขานุการของคณะกรรมการ
และเพื่อให้การบริหารจัดการเมืองเก่ามีการขับเคลื่อนและดําเนินงานอย่างเป็นรูปธรรม

ทันต่อสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงและภัยคุกคามในพื้นที่เมืองเก่า การกําหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าเป็นการ
ดําเนินงานขั้นตอนแรกในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า ซึ่งกําหนดตามสภาพข้อเท็จจริงที่มีอยู่เดิม บน
พื้นฐานข้อมูลตามหลักฐานที่อ้างอิงและค้นคว้าได้ทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีเมื่อมีขอบเขตพื้นที่
เมืองเก่าที่ชัดเจน จังหวัดและทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องสามารถกําหนดหรือพัฒนากลไกและกระบวนการ
บริหารจัดการเมืองเก่าแบบบูรณาการ โดยการจัดทําแผน มาตรการ และแนวทาง เพื่อการบริหารจัดการ
ที่เกื้อกูลต่อการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า โดยประชาชนมีส่วนร่วม

ทั้งนี้ที่ผ่านมาได้มีการดําเนินการกําหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า กลุ่มที่ 1 และคณะรัฐมนตรีได้
ให้ความเห็นชอบแล้ว รวม 9 เมือง ได้แก่ เมืองเก่าเชียงใหม่ เมืองเก่าลําพูน เมืองเก่าลําปาง เมืองเก่าน่าน
เมืองเก่ากําแพงเพชร เมืองเก่าลพบุรีเมืองเก่าพิมาย เมืองเก่านครศรีธรรมราช และเมืองเก่าสงขลา และ
คณะกรรมการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า ในการประชุมครั้งที่ 1/2556 เมื่อวันที่
22 มกราคม 2556 ได้เห็นชอบการจัดลําดับความสําคัญเมืองเก่ากลุ่มที่ 2 รวม 27 เมือง และเห็นชอบให้
ดําเนินการกําหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า รวมทั้งกรอบแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า ตามลําดับ
ดังนนี้

ภาคเหนือ ได้แก่

1) เมืองเก่าแพร่ 2) เมืองเก่าเชียงราย
3) เมืองเก่าพะเยา 4) เมืองเก่าพิจิตร
5) เมืองเก่าตาก 6) เมืองเก่าแม่ฮ่องสอน

ภาคกลาง ได้แก่

1) เมืองเก่าเพชรบุรี 2) เมืองเก่าสพรรณบุรี
3) เมืองเก่ากาญจนบุรี 4) เมืองเก่าราชบุรี
5) เมืองเก่าอู่ทอง 6) เมืองเก่าสรรคบุรี

ภาคตะวันออก ได้แก่

1) ่ เมืองเก่าจันทบุรี 2) เมืองเก่าระยอง
3) เมืองเก่านครนายก

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่

1) ่ เมืองเก่าร้อยเอ็ด 2) เมืองเก่าบุรีรัมย์
3) เมืองเก่านครราชสีมา 4) เมืองเก่าสุรินทร์
5) เมืองเก่าสกลนคร

ภาคใต้ ได้แก่

1) เมืองเก่าภูเก็ต 2) เมืองเก่าปัตตานี
3) เมืองเก่าตะกั่วป่า 4) เมืองเก่าสตูล
5) เมืองเก่ายะลา 6) เมืองเก่านราธิวาส
7) เมืองเก่าระนอง

ที่มาภาพ : สมาคมท่องเที่ยวจังหวัดบุรีรัมย์