สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้จัดทำดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index – HAI) ปี 2560 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นเครื่องมือประเมินความก้าวหน้าของคนในระดับจังหวัด

 

 

และเพื่อให้จังหวัดต่างๆ ได้ทราบถึงลำดับตำแหน่งความก้าวหน้าของคนในจังหวัดของตนพร้อมทั้งจุดเด่นจุดด้อยในการพัฒนาคนของจังหวัดซึ่งจะนำไปสู่การศึกษาข้อมูลเชิงลึกเพื่อจะได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาและพัฒนาคนในจังหวัดให้มีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น รวมทั้งเพื่อเผยแพร่ดัชนีความก้าวหน้าของคนสู่สาธารณชนได้ใช้ประโยชน์ตามความเหมาะสม

ความเป็นมา ดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index-HAI) เป็นดัชนีรวม (Composite index) ที่สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)

 

 

ประเทศไทยได้พัฒนาขึ้นเป็นครั้งแรกเพื่อใช้ในการประเมินความก้าวหน้าการพัฒนาคนในระดับจังหวัดของประเทศไทยในปี 2546 และ UNDP ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องในช่วงสิบปีที่ผ่านมา

 

 

โดยได้มีการจัดทำ HAI ครั้งที่สองในปี 2550 ครั้งที่สามในปี 2552 และครั้งที่สี่ในปี 2557 ต่อมา UNDP ได้โอนภารกิจการจัดทำดัชนีความก้าวหน้าของคน (HAI)

 

ให้สานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติรับผิดชอบดำเนินการ โดยสานักงานฯ ได้จัดทำดัชนีความก้าวหน้าของคน ปี 2558 เป็นเล่มแรก และดัชนีความก้าวหน้าของคน ปี 2560

แนวคิดและองค์ประกอบของดัชนีความก้าวหน้าของคน ดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index-HAI) พัฒนาขึ้นครั้งแรกโดย UNDP ประเทศไทย

 

 

ซึ่งได้นำแนวคิดและวิธีการคำนวณดัชนีการพัฒนาคน (Human Development Index – HDI) ของ UNDP มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาดัชนี HAI ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย ซึ่ง HAI มีลักษณะเป็นดัชนีรวม (Composite index) เป็นการวัดผลลัพธ์ของการพัฒนาคนระดับจังหวัดของประเทศไทย

 

โดยดัชนีความก้าวหน้าของคน ปี 2560 ยึดกรอบแนวคิดการพัฒนาคนที่ครอบคลุม การมีสุขภาพที่ดี มีการศึกษา มีชีวิตการงาน มีรายได้ที่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต

 

มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงและอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี มีชีวิตครอบครัวที่อบอุ่นในชุมชนที่มีความปลอดภัย มีการคมนาคมที่สะดวกปลอดภัยและเข้าถึงการสื่อสารอย่างทั่วถึง

 

 

ตลอดจนมีส่วนร่วมทางการเมืองและสังคมอย่างมีศักดิ์ศรี ซึ่งจากกรอบแนวคิดการพัฒนาคนดังกล่าวได้ใช้เป็นกรอบในการกาหนดองค์ประกอบของดัชนีความก้าวหน้าของคน ปี 2560 ประกอบด้วย 8 ดัชนีย่อยคือ

 

1) ด้านสุขภาพ

 

2) ด้านการศึกษา

 

3) ด้านชีวิตการงาน

 

4) ด้านรายได้

 

5) ด้านที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม

 

6) ด้านชีวิตครอบครัวและชุมชน

 

7) ด้านการคมนาคมและการสื่อสาร และ

 

8) ด้านการมีส่วนร่วม โดยดัชนีย่อยในแต่ละด้าน มี 4 ตัวชี้วัดเท่า ๆ กัน รวมตัวชี้วัดทั้งหมด 32 ตัวชี้วัด

ดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index – HAI) ปี 2560 และการวิเคราะห์ผล

จังหวัดที่มีความก้าวหน้าในการพัฒนาคนมากที่สุดห้าลำดับแรก คือ ภูเก็ต พระนครศรีอยุธยา ลำพูน นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร จากผลการประเมินความก้าวหน้าของคนในระดับจังหวัดโดยใช้ดัชนี HAI ปี 2560

 

สะท้อนให้เห็นว่า จังหวัดภูเก็ตมีการพัฒนาคนก้าวหน้ามากที่สุด รองลงมาคือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลำพูน นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร ตามลำดับ โดยทั้ง 5 จังหวัดดังกล่าวมีความก้าวหน้าในการพัฒนาคนด้านชีวิตการงาน ด้านที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม และด้านการคมนาคมและการสื่อสาร ค่อนข้างสูงมีค่าดัชนีเกินกว่า 0.6 รวมทั้ง การพัฒนาคนด้านการศึกษา ด้านรายได้ และด้านชีวิตครอบครัวและชุมชน ก็มีความก้าวหน้าในระดับปานกลางจนถึงค่อนข้างสูงโดยมีค่าดัชนีเกินกว่า 0.5

 

ในทางตรงกันข้าม ด้านการมีส่วนร่วมกลับมีความก้าวหน้าน้อยมาก (ค่าดัชนีต่ากว่า 0.3) โดยเฉพาะในจังหวัดภูเก็ต นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร แต่ยกเว้นจังหวัดลำพูนมีความก้าวหน้ามากที่สุดคืออยู่ลำดับที่ 1 ของประเทศ (ค่าดัชนีด้านการมีส่วนร่วม = 0.8729)

จังหวัดที่มีความก้าวหน้าในการพัฒนาคนน้อยที่สุดห้าลำดับ คือ แม่ฮ่องสอน นราธิวาส ชัยนาท ปัตตานี และสระแก้ว โดยจังหวัดแม่ฮ่องสอนมีการพัฒนาคนก้าวหน้าน้อยที่สุดคืออยู่ลำดับที่ 77 จาก 77 จังหวัด

 

รองลงมาจังหวัดนราธิวาสมีความก้าวหน้าในการพัฒนาคนน้อยมากอยู่ลาดับที่ 76 จังหวัดชัยนาทอยู่ลาดับที่ 75 จังหวัดปัตตานีอยู่ลาดับที่ 74 และจังหวัดสระแก้วอยู่ลาดับที่ 73 โดยทั้ง 5 จังหวัดดังกล่าวมีความก้าวหน้าในการพัฒนาคนด้านการศึกษาและด้านรายได้น้อยมาก

ส่วนจังหวัดบุรีรัมย์ อยู่ในลำดับที่ 70. บุรีรัมย์ (0.5265)

ทั้งนี้คัดลอกมาได้แค่ดัชนีรวมเท่านั้น เพื่อให้เห็นภาพรวมๆ ของแต่ละจังหวัด ท่านที่อยู่จังหวัดไหนเกิดความสนใจอยากจะทราบว่าดัชนีย่อยทั้ง 8 หมวด ของท่านได้คะแนนเนนเท่าไรคงต้องอ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

download ดัชนีความก้าวหน้าของคน ปี 2560 สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

ต้องดูดัชนีย่อยทั้ง 8 รายการด้วยครับถึงจะทำให้เราทราบว่า จุดอ่อน จุดแข็งของจังหวัดเราคืออะไร? และเมื่อทราบแล้วก็จะได้หาทางแก้ปัญหาเพื่อให้ดัชนีหรือคะแนน ของเราดีขึ้นในการวัดหรือสำรวจคราวต่อไป

ที่มาข้อมูล : สานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ